Biblioteki prywatne

Nie mierzymy biblioteki liczbą książek.

Kilkanaście świadomie wybranych tytułów może tworzyć równie osobistą bibliotekę jak księgozbiór budowany przez kilka pokoleń. Tworząc bibliotekę od podstaw, zaczynamy od osoby, dla której ma powstać. Poznajemy jej zainteresowania, zawód, języki, sposób czytania, potrzeby i oczekiwania wobec kolekcji.

Biblioteka może służyć codziennemu czytaniu, rozwijaniu konkretnej dziedziny zainteresowań, gromadzeniu szczególnych wydań albo po prostu otaczać właściciela książkami, które chce mieć blisko siebie. Na tej podstawie określamy kierunek kolekcji, dobieramy tytuły i konkretne wydania oraz tworzymy sposób jej dalszego rozwijania. Biblioteka może zacząć się od kilku książek i rosnąć przez kolejne lata.

Biblioteka tworzona przez wiele lat rzadko powstaje według jednego planu.

Przybywają książki, zmieniają się zainteresowania, miejsca zamieszkania i sposób korzystania z kolekcji. Do własnego księgozbioru mogą dołączyć książki należące wcześniej do rodziców, dziadków lub innych osób.

Poznajemy kolekcję, katalogujemy ją i tworzymy sposób organizacji odpowiadający jej właścicielowi oraz charakterowi biblioteki. Nie stosujemy jednego uniwersalnego porządku. Dla jednej osoby najważniejszy będzie szybki dostęp do konkretnego tytułu, dla innej podział według dziedzin, autorów, języków czy okresów. Czasem wystarczy prosty system, który pozwala właścicielowi wiedzieć, co posiada i gdzie tego szukać. Porządkowanie biblioteki nie zawsze oznacza znalezienie miejsca dla każdej książki. Czasem oznacza również decyzję, które książki powinny zostać.

W przypadku kolekcji rodzinnych pomagamy rozpoznać egzemplarze mające szczególne znaczenie osobiste, rodzinne, historyczne lub kolekcjonerskie. Pozostałe książki mogą zostać przekazane innym osobom, sprzedane, podarowane instytucjom lub znaleźć inne miejsce, w którym będą nadal używane.

Biblioteka nie musi pozostawać niezmienna. Może zmieniać się razem z właścicielem. Książki mogą przechodzić między półkami, pokojami i kolejnymi domami. Część może z czasem odejść, a na jej miejscu pojawią się nowe. W większych bibliotekach możliwa jest również rotacja kolekcji. Nie wszystkie książki muszą być stale widoczne. Na półkach mogą pojawiać się te, które odpowiadają aktualnym zainteresowaniom, pracy lub etapowi życia właściciela.

Porządek nie musi oznaczać niezmienności.

Prywatna biblioteka może mieć własną tożsamość — nazwę, znak, monogram lub ekslibris, który pozostaje z nią przez lata i może być przekazywany razem z księgozbiorem.

Dla istniejących i tworzonych przez nas bibliotek opracowujemy indywidualną identyfikację wynikającą z historii właściciela, rodziny i samego księgozbioru. Może nawiązywać do nazwiska, daty powstania biblioteki, rodzinnego motywu, miejsca lub historii związanej z kolekcją.

Na jej podstawie mogą powstać:

Ekslibris — indywidualnie zaprojektowany znak właściciela lub biblioteki, umieszczany wewnątrz książek.

Personalizowana pieczęć — wykonana na podstawie zaprojektowanego znaku, pozwalająca oznaczać kolejne książki należące do biblioteki.

Suchy stempel — subtelne tłoczenie znaku na papierze bez użycia tuszu.

Karty proweniencji — przeznaczone do zapisywania historii konkretnych książek: skąd pochodzą, kiedy trafiły do biblioteki, od kogo zostały otrzymane lub dlaczego są ważne dla właściciela i jego rodziny.

Tożsamość prywatnej biblioteki może być częścią większego projektu VILIBER lub zostać zamówiona jako osobna usługa.

Historia konkretnego egzemplarza nie kończy się w chwili jego wydania. Czasem właśnie wtedy dopiero się zaczyna.

Dedykacja sprzed trzydziestu lat. Podpis autora. Nazwisko poprzedniego właściciela. Zdanie podkreślone przez kogoś, dla kogo kiedyś było ważne. Notatka na marginesie. Bilet kolejowy użyty jako zakładka. List pozostawiony między stronami. Nie każdy ślad użytkowania jest czymś, co należy usunąć. W prywatnej bibliotece może być częścią historii książki.

Takie drobne elementy pozwalają czasem odtworzyć drogę konkretnego egzemplarza, zainteresowania jego właścicieli, relacje między ludźmi, miejsca, w których żyli, i książki, do których wracali. Jeżeli właściciel biblioteki chce zachować tę warstwę kolekcji, VILIBER może ją odnaleźć i udokumentować.

Wartość książki nie zawsze można określić jej ceną.

Wartość rynkowa, kolekcjonerska, historyczna, rodzinna i osobista mogą oznaczać coś zupełnie innego. Egzemplarz, który nie ma szczególnej wartości na rynku antykwarycznym, może być jedną z najważniejszych książek w rodzinnej bibliotece ze względu na dedykację, pochodzenie, osobę, do której należał, albo historię z nim związaną.

Z drugiej strony w dużym księgozbiorze mogą znajdować się wydania wymagające profesjonalnej identyfikacji lub wyceny. Podczas pracy z biblioteką bierzemy pod uwagę różne rodzaje wartości i w razie potrzeby korzystamy z wiedzy odpowiednich specjalistów.

Nie każda biblioteka potrzebuje pełnej dokumentacji. Jej zakres ustalamy w zależności od charakteru kolekcji i potrzeb właściciela. Możemy stworzyć katalog całego księgozbioru lub jego wybranej części, dokumentację fotograficzną oraz osobny zapis egzemplarzy o szczególnym znaczeniu.

Dokumentacja może obejmować konkretne wydania, dedykacje, autografy, ekslibrisy, marginalia, podkreślenia, fotografie, listy i inne przedmioty znalezione między stronami, a także informacje o pochodzeniu wybranych książek. Jej forma zależy od tego, co właściciel chce zachować dla siebie, swojej rodziny lub kolejnych właścicieli kolekcji.

Podczas pracy z kolekcją zwracamy uwagę na stan książek oraz warunki, w których są przechowywane. Sprawdzamy sposób ustawienia książek i czynniki, które mogą wpływać na ich stan, między innymi światło, temperaturę, wilgotność oraz bezpośrednie otoczenie.

Zwracamy uwagę na egzemplarze wymagające większej ostrożności i wskazujemy książki, których stan może wymagać specjalistycznej oceny. Przygotowujemy zalecenia dotyczące dalszego przechowywania i użytkowania kolekcji. Jeżeli potrzebna jest konserwacja, restauracja lub specjalistyczna ekspertyza, do projektu mogą zostać włączeni odpowiedni specjaliści.

Przeniesienie biblioteki nie musi oznaczać utraty porządku budowanego przez lata. Przygotowujemy kolekcję do relokacji, dokumentujemy jej strukturę, opracowujemy sposób oznaczenia i pakowania książek oraz planujemy ich rozmieszczenie w nowym miejscu.

Po przeprowadzce biblioteka może zostać odtworzona zgodnie z dotychczasowym systemem albo zorganizowana na nowo. Pracujemy również z kolekcjami przenoszonymi pomiędzy domami, miastami i krajami.

Biblioteka jest częścią miejsca, w którym się znajduje, ale nie powinna powstawać wyłącznie po to, by dobrze wyglądać.

Bierzemy pod uwagę sposób korzystania z kolekcji, miejsce do czytania, dostęp do najczęściej używanych książek, możliwość dalszego rozwoju księgozbioru oraz potrzeby egzemplarzy wymagających szczególnej ochrony. Myślimy również o tym, jak właściciel porusza się po bibliotece i jak chce z nią żyć na co dzień.

W zależności od projektu współpracujemy z architektem, projektantem wnętrz, wykonawcą lub innymi specjalistami. Naszym zadaniem jest połączyć kolekcję z przestrzenią tak, aby biblioteka była jej naturalną i rzeczywiście używaną częścią.

Po zakończeniu projektu sposób organizacji biblioteki nie powinien być zrozumiały wyłącznie dla osoby, która nad nią pracowała. Przekazujemy właścicielowi zasady organizacji kolekcji oraz zalecenia dotyczące jej dalszego użytkowania i ochrony.

System może rozwijać się razem z biblioteką. Można dodawać nowe książki, zmieniać układ kolekcji, prowadzić jej dokumentację i przekazać ją kolejnym osobom bez utraty wiedzy o tym, co zostało zgromadzone.

W przypadku większych bibliotek możliwe są okresowe przeglądy, aktualizacja katalogu, rotacja książek oraz dalsza opieka nad kolekcją.

Biblioteka może rosnąć, zmieniać się i przechodzić dalej.